Zondag 10

Preek over Zondag 10. Deze is gehouden op 26 januari 2025 in Hekendorp.

Gemeente van onze Heere Jezus Christus,

Zojuist beleden we ook Zondag 9 en 10.

Ik denk dat Zondag 10 één van de meest bekende zondag uit de Heidelbergse Catechismus is.

Ik zou willen dat Zondag 1 dat was. 

“Wat is je enige houvast in leven en sterven?”
“Hij houdt vast!”.

Maar ik denk dat Zondag 10 in Nederland bekender is.

Waarom?
Vooral vanwege de kritiek op deze Zondag.

Zondag 10 schuurt.
Lokt tegenspraak uit.

Wekt zelfs woede op.

We hoorden ‘Niets gebeurt toevallig, maar vanuit Zijn Vaderlijke hand ontvangen wij alle dingen: 
– het groeien van bomen en planten 
– regen en droogte 
– vruchtbare en onvruchtbare jaren 
– eten en drinken 
– gezondheid en ziekte 
– rijkdom en armoede.’

Niets gebeurt toevallig.
Vanuit Zijn Vaderlijke hand ontvangen wij dus ook droogte, onvruchtbare jaren en ziekte.

Daarom schrijft Maarten ‘t Hart in zijn boek ‘Een vlucht regenwulpen’(1978), nadat hij twee ouderlingen de deur heeft uitgewerkt, die een bezoek brengen aan zijn aan keelkanker lijdende moeder:

“Terwijl ik zo buiten loop weet ik plotseling zeker, ja, met die onwrikbare zekerheid waarover calvinisten altijd praten, dat het Christendom bedrog is, ja, dat het hele leven een laaghartige leugen is, en dat ergens ver weg in het heelal nu god satanisch lacht om mijn verdriet, de god van zondag 10 die met vaderlijke hand mijn moeder een krankheid heeft doen toekomen, een voorsmaak van het lijden in de hel. 
Zo is god, de god van de Heidelbergse Catechismus, de god die mensen zo intens haat dat hij keelkanker voor ze heeft uitgevonden.”

Toen ik jong was, een jaar of 18, hoorde ik dat het heel erg was, wat Maarten schreef. 
Blasfemisch. 
Godslasterlijk.

Maar als jonge jongen al, voelde ik wel met hem mee.

Jij ook?

Wat voor God dienen we nu?
Is de God van Zondag 10 nu onze God?

Geeft onze God nu droogte, onvruchtbare jaren en ziekte?

Geeft onze God mensen nu “keelkanker”?
Schenkt Hij nou dat met Zijn Vaderlijke hand?
Die vraag kun je natuurlijk uitbreiden.

Geeft onze God mensen nu darmkanker?
Geeft onze God nu herseninfarcten?

Ga maar door.

En dan ook nog eens al die rampen.
Droogte.
Hongersnoden.
Tsunami’s.
Aardbevingen.

Doet God dat?
‘Is dat nou de Vaderhand van God?’

Kun je je voorstellen dat mensen zeggen:
‘Houd die God maar lekker voor jezelf… 
Ik doe wel zonder…’.

Soms haasten mensen zich dan ook te zeggen: 

‘Maar dat doet God niet… Hij is liefde!’.

Maar als God het niet gewild heeft, wie heeft het dan wel gewild? 
Is er iets of iemand machtiger, sterker is dan Hij? 

Ben ik, zijn wij uiteindelijk onderworpen aan een duister noodlot waar God ook niets tegen kan doen?

God is liefde.

God is almachtig.

Er is kwaad.

Gemeente, het lijden van deze wereld zorgt voor vragen.
Vragen en vragen.
En nog eens vragen.

Jaren terug las ik in een donkere periode Nacht van Elie Wiesel. 

Elke jongere zou dat boek gelezen moeten hebben.
Elke oudere trouwens ook.

Elie Wiesel, Nacht.
In dat boek vertelt Wiesel over zijn ervaringen in Auschwitz-Birkenau.

Verschrikkelijk.

In de inleiding op het boek schrijft een christelijke auteur dat hij de Joodse jongen die zijn verhaal vertelt alleen maar huilend kan omarmen.

Niets zeggen, alleen maar huilend omarmen.

Zoals de vrienden van Job aan het begin van het Bijbelboek Job ook doen.
Ook zij barsten uit in luid geweeklaag, scheuren hun kleren en werpen stof omhoog over hun hoofd. 

Zeven dagen en zeven nachten bleven ze naast hem op de grond zitten zonder iets tegen hem te zeggen… (2:13).

Maar dan gaan ze praten…
Over het lijden, over het verband met zonde en zonden.

Ze gaan praten.

En dan gaat het fout…

En daarom dacht ik: 

‘Moet ik vanavond eigenlijk wel over Zondag 10 preken’.
Loop ik niet het gevaar domme, verkeerde dingen te zeggen.

Daar komt bij dat ook vanuit de kerk kritiek op zondag 10 is gekomen.

‘Zondag 10 voedt op tot atheïsme’ (E.J. Beker), zei een kerkelijk hoogleraar.

Een andere dominee (K.J. Kraan) noemde Zondag 10 kortweg ‘een theologisch bedrijfsongeval’.

Kan ik dan niet beter zwijgen… 
Gewoon mijn mond houden.


En toch…

Zondag 10 drong zich op de afgelopen week.
Zondag 10 drong zich op het afgelopen jaar.

En daarom zwijg ik niet.
En leg ik Zondag 10 vanavond ook het zwijgen niet op.

Waarom niet?

Omdat het in Zondag 10 niet om een filosofisch verhaal gaat.

Zondag 10 is een geloofsbelijdenis.

Een belijdenis van een gelovige.
Al kan het zijn tegen de klippen op. 

Nochtans. 

En toch.

Zullen we samen nog eens kijken naar die belijdenis?

We beleden eerst Zondag 9.
Zondag 10 volgt op Zondag 9.

Dat snappen de kleine kinderen ook.
Negen volgt op tien.

Wat is de kwestie?
Waar gaat het nu om?

Ten diepste gaat het om de vraag:
Is de Vader van onze Heere Jezus Christus ook onze Vader en zorgt Hij als een Vader?

Anders gezegd:
Zorgt God, zorgt Vader nog voor ons?

Bestuurt Hij deze wereld of regeert het lot, het noodlot?

Is Hij wel de Almachtige, De Schepper van hemel en aarde? 

In het verlengde daarvan kun je ook vragen:

Komt dat Koninkrijk van Hem wel? 
Of wachten we op iets dat nooit komt?

Soms kun je jezelf afvragen
Is er wel een God? 
Is het niet allemaal projectie?

Al die vragen zijn hier aan de orde.

Kan ik zeggen, mag ik zeggen.

Kun jij, mag jij zeggen en geloven: 
‘Dwars door alles heen wat er gebeurt, houd God mij vast. Hij zorgt…’.

Geloven is soms vastklampen.

Je ondanks alles toch vastklampen aan Zijn Naam.

HEERE. Dat is Ik ben erbij.

Onthouden: HEERE, Ik ben erbij.

Hij is zoals Hij heet.

HEERE, Ik ben erbij.

Geloven rijmt op beloven.
De belofte gaat voorop.

De Catechismus roept op Gods beloften te geloven.
Of zoals antwoord 22 het zegt:
Al wat ons in het Evangelie beloofd wordt, hetwelk ons de Artikelen van ons algemeen en ongetwijfeld Christelijk geloof in een hoofdsom leren.(v&a 22).

Van Zondag 9 tot en met 22 wordt dan die geloofsbelijdenis besproken.

In Zondag 9 wordt gevraagd: Wat geloof je nu eigenlijk, als je belijdt: 

Ik geloof in God de Vader, de Almachtige, Schepper van hemel en aarde.

Wat zeg je dan eigenlijk?

Nou, allereerst dat de Vader van onze Heere Jezus Christus onze Vader is.
Vader is de Schepper. 

Vader heeft hemel en aarde uit het niets geschapen.

Ik hoef hier vanavond niet uit te leggen, dat ook deze belijdenis onder druk staat. 

Maar wij geloven: 
Hemel en aarde, de Schepping is Gods werk.

De Schepping is niet het gevolg van toevallige, willekeurige processen.


God doet meer dan alleen scheppen.
Hij onderhoudt en regeert.

Hij onderhoudt en regeert. Nu!

Hij onderhoudt en regeert. Gisteren.

Hij onderhoudt en regeert. Morgen

 
Daarmee belijden wij dat het niet zo is, dat God de wereld heeft geschapen en daarna met Zijn armen over elkaar naar de wereld is gaan kijken… 

‘Mijn werk is gedaan en nu zoeken ze het maar verder uit daar op aarde…’.

Of een beetje hoofdschuddend. 
‘Nou, nou, tsss… tjonge, jonge, wat maken die mensen er een potje van’ of zo. 

Nee, Hij onderhoudt en regeert Zijn schepping door “Zijn eeuwig plan en voorzienigheid”, zegt de Heidelberger.

De Heer regeert!

Zondag 9 eindigt dan met te belijden:
‘Door de Heere Jezus is Hij ook mijn God en Vader en ik vertrouw helemaal op Hem. 

Ik twijfel er niet aan dat Hij voor mij zorgt en mij alles zal geven wat mijn lichaam en ziel nodig hebben’.

Daar gaat het uiteindelijk om!

Dat je zegt: ‘Ik vertrouw helemaal op Hem.
Ik twijfel er niet aan dat Hij voor mij zorgt en mij alles zal geven wat mijn lichaam en ziel nodig hebben’.

Gelooft je dat?
Geloof het!

Dan volgt Zondag 10.

We worden niet geregeerd worden door het lot, maar door God.

Ook niet door twee goden, een goede en een slechte god, maar door Eén.
Door de Ene, door Vader (Zoon en Heilige Geest).

Uit Zijn Vaderlijke hand ontvangen we:

– het groeien van bomen en planten 
– regen en droogte 
– vruchtbare en onvruchtbare jaren 
– eten en drinken 
– gezondheid en ziekte 
– rijkdom en armoede.

Opdat wij
‘In tegenspoed geduldig en in voorspoed dankbaar mogen zijn. 

Verwachting hebben van de goede zorg van onze trouwe God en Vader. 

Wetend dat Geen ander schepsel ons zal kunnen scheiden van Zijn liefde, omdat alle schepsels zó in Zijn hand zijn, dat zij tegen Zijn wil in niets kunnen doen.

Zet maar een dikke streep onder:
Geen ander schepsel zal ons kunnen scheiden van Zijn liefde!

Dat is ook wat Paulus schrijft aan de Romeinen.
Als God voor ons is, wie zal tegen ons zijn?

³²Hoe zal Hij, Die zelfs Zijn eigen Zoon niet gespaard maar voor ons allen overgegeven heeft, ons ook met Hem niet alle dingen schenken?

Hij is erbij, ook in het lijden.
En niets kan van Zijn liefde scheiden.

Zondag 9 en 10 zijn willen ons leren: Vader zorgt!

Vader zorgt!

Ondertussen wordt er geen antwoord gegeven op het waarom van het lijden.

God is niet na te rekenen…
Maar we kunnen wel rekenen op Zijn zorg.

Daarom lazen wij vanavond Psalm 121.

Zodat je het onderweg niet zult vergeten, wat er ook gebeurt.

Mijn hulp is van de HEERE,

Die hemel en aarde gemaakt heeft.

Hij zorgt!

In het Bijbelgedeelte uit Mattheüs ging het ook om het vertrouwen op Vader.

Jezus spoort Zijn discipelen ertoe aan. 

Vertrouw op Vader.

Zelfs de haren op je hoofd zijn geteld…

³¹Wees dus niet bevreesd, u gaat veel musjes te boven.

Geloof je dat?
Geloof het!

Want het is niet pas waar als wij het geloven.
Het is waar en daarom het bevel: geloof het!

En daarom ook de aanvangstekst van deze dienst.
Of is er iemand onder u die zijn zoon een steen zal geven, als hij om brood vraagt? 
Of als hij hem om een vis vraagt, zal hij hem een slang geven? 
Als u, die slecht bent, uw kinderen dan goede gaven weet te geven, hoeveel te meer zal uw Vader, Die in de hemelen is, goede gaven geven aan hen die tot Hem bidden.

Jezus leert om te vertrouwen.

Vast vertrouwen op Vader.
Vader weet wat we nodig hebben, voordat we het vragen…

In dat vertrouwen op Vader heeft Jezus Zijn leven op aarde ook geleefd.

Hij heeft uitgeroepen ‘Waarom?!’

Ondertussen vertrouwde Hij Zichzelf wel toe aan Vader.
Tot in de dood!

In het vertrouwen dat Vader recht zal doen door de dood heen.

Vandaag is het zondag.

Zondag, Opstandingsdag. Pasen!

Jezus leeft!
Vader zorgt!

Daarom geeft Petrus ons het advies.

FOUT.

Daarom beveelt Petrus.

Ook jou die denkt ‘Hoe komt het ooit goed?  ’.

Daarom beveelt Petrus

Werp al uw zorgen op Hem, want Hij zorgt voor u. (1Pet. 5:7).

Amen