In het klooster…

‘Zeven keer per dag op een vastgesteld tijdstip bidden heeft wat ‘gedwongens’, vond ik. ‘Vaste gebedstijden is iets voor moslims’, dacht ik. Al besefte ik dat die moslims dat natuurlijk (en geestelijk) ook maar van het Vroege Christendom hebben afgekeken. 

‘Niet alleen maar vrijheid, blijheid, maar ook discipline en orde. Rust en regelmaat…’. Als er iets is, wat ik nodig heb, dan is het dat laatste… Nu is dat te ontdekken op je 58^e misschien een beetje laat, maar ‘beter laat dan nooit’. Dat ik dol ben op de Psalmen wist ik al.

Op uitnodiging van en met Datheen ben ik in klooster Sint-Sixtus in Westvleteren.^[1] Voor het eerst van mijn leven doe ik mee aan de getijdengebeden in een klooster. Het heeft iets weldadigs.^[2]

Na een hartelijke ontvangst en nadat ik mij geïnstalleerd heb op mijn kamer, maak ik woensdagmiddag 17.15 uur, mijn eerste gebedsdienst mee. Aansluitend wordt in de eetzaal gezamenlijk door alle gasten gegeten. 

Datheen heeft me al gewaarschuwd dat sommige Vlamingen een H tegen de G zeggen en een G tegen de H. Als een broeder na de maaltijd dankt en de lofprijzing uitspreekt, begin ik toch te proesten. Omdat ik niet als spotter over wil komen, houd ik mijn adem in en loop rood aan. Het voelt alsof ik terug ben in de Hoogstraat met mijn domme gelach. Hier is echter niemand die me toevoegt: ‘idioot!’. 

De gebedsdiensten zijn om 04.00 (Nachtwake), 07.00 (Lauden), 09.00 (Terts), 12.15 (Sext), 14.15 (Noon), 17.15 (Vespers) en 19.30 uur (Completen).
De Nachtwaken en de Noons sla ik over. De Noons omdat ik nog steeds een middagdutje doe na het middagmaal. In de Hoogstraat aangeleerde gewoonten zijn ook belangrijk. De Nachtwaken omdat ik om 06.00 uur opstaan, om op tijd bij de Lauden te zijn, vroeg genoeg vind.

Gegeten wordt er om 08.00, 12.30 en 18.00 uur. ’s Ochtends en ’s avonds was je je eigen bord, mok en bestek af. Tussen de middag wordt samen de vaat gedaan. Ik droog af, ook om mijn linkerhand wat te oefenen. 

De Schriftlezingen tijdens de diensten gaan middels een rooster. Er wordt niet gepreekt. Je hebt dus ook geen ‘teleurgestelde’ of ‘verdrietige’ mensen. Niemand kan zeggen: ‘Ik heb wat gemist’. 
Iedere dag wordt bij de Terts het Avondmaal gevierd. ‘Sommige protestanten vinden zes keer per jaar veel. Wat zullen ze dan van 365 keer per jaar vinden?’, denk ik. ‘Of komen ze pas in een schrikkel jaar in opstand?’.^[3]

Het mooist vind ik de Psalmen die worden gezongen.  Niet dat de melodieën zo mooi zijn, verre van. Maar het feit dat de Psalmen in zijn geheel worden gezongen, vind ik prachtig. Ook de zinnen die wij vaak maar overslaan of discussie over voeren. Ze worden gewoon gezongen, zonder commentaar. Zodoende komen wel alle menselijke emoties, alle menselijke gevoelens en gedachten aan de orde. Het doet me weldadig aan te zingen: 

‘Naar een afgrond hebt Gij mij verwezen,
naar duisternissen onpeilbaar

En zwaar rust op mij uw gramschap:
al uw brandingen stapelt Gij op’.^[4]

We zingen uit ‘het Boek der Psalmen’^[5] van Ida Gerhardt^[6] en Marie van der Zeyde. Elk vers heeft een openingszin die voorgezongen wordt door de voorzanger, dan direct door allen herhaald wordt en aan het einde van de Psalm nog een keer wordt gezongen. Voor die herhaling aan het eind eindigt elke Psalm met de lofprijzing: 

‘Eer zij de heerlijkheid Gods:
Vader, Zoon en heilige Geest.

Zo was het in den beginne,
zo zij het thans en voor immer;
tot in de eeuwen de eeuwen. Amen’.

‘Zeven keer per dag op een vastgesteld tijdstip bidden heeft ook iets moois’, bedenk ik me. Wij vinden drie keer op een dag Bijbel lezen en bidden vaak al lastig vol te houden. Psalmen zingen aan tafel ‘stom’,‘ouderwets’, ‘iets van vroeger’. Behalve dat is het vaak na het eten haasten: Jantje moet naar ballet, Truus naar voetbal, Carolientje moet waterpoloën, mama moet vergaderen en papa moet een avondje uit met vrienden. 

‘Het is goed vaste gebedstijden te hebben’. denk ik. Het werkt precies andersom dan wij vaak doen. Wij plannen onze zaken en kijken dan wel of we nog tijd over hebben om te bidden, te zingen en Bijbel te lezen. Terwijl je het ook om kunt draaien. Eerst bidden, zingen en Bijbellezen en daarna kijken we wel wat we moeten doen.

Nou is er een weg geplaveid met goede voornemens, maar ik heb me voorgenomen dat pad niet te bewandelen, maar dat laatste maar eens in de praktijk te gaan brengen.

---

^[1] Zie https://sintsixtus.be/trial/, d.d. 2024-07-01.

^[2] Een leuk, lezenswaardig artikel is: ‘atheïst onder monniken’,  https://www.groene.nl/artikel/atheist-onder-monniken, d.d. 2024-07-01.

^[3] Zie ook https://hervormdvreeswijkcollege.home.blog/2024/02/06/avond-14-dr-maarten-verduin-avondmaal-vieren-totchristus-komt/, d.d. 2024-07-01.

^[4] Psalm 88, vers 7 en 8.

^[5] Ida G.M. Gerhardt en M. van der Zeyde, Het Boek der Psalmen. Uit het Hebreeuws vertaald door dr. Ida G. M. Gerhardt en dr. Marie H. van der Zeyde, getoonzet door Benedictijner en Cisterciënzer monniken, ’s Hertogenbosch: Katholieke Bijbelstichting,1972⁵.

^[6] Voor Ida Gerhardt zie https://nl.wikipedia.org/wiki/Ida_Gerhardt, d.d. 2024-07-01.