Over “ijdelheid” en “brood werpen”

Daar sta je dan.
Sinds een paar maanden godsdienstdocent in de bovenbouw van het vmbo.
Derde en vierdeklassers voor je neus.
In van alles en nog wat geïnteresseerd, behalve de voorgeschreven leerstof…
Enthousiast en uit volle overtuiging begonnen op een reformatorische school.
“Dit is wat ik wil: godsdienst geven!”
In het geloof dat het de weg was die God voor mij bepaald heeft.
Beroep en roeping, roeping en beroep…[1]

Maar langzaamaan was het wel begonnen te jeuken.
Tuurlijk, er waren mooie momenten. 
Dat je het gevoel hebt dat je lessen er echt toe doen.
Maar evenzo…

Ik had me bijvoorbeeld voorgenomen geen leerling te verwijderen.
Gewoon, omdat het voor mijn gevoel niet strookte.
Niet strookte met de liefde van God die ik door wilde geven.
Het zou ook zo dubbel zijn: “En nu er uit… en God houdt van je…”
Dat laatste wilde ik echt duidelijk maken.
Tuurlijk weet ik ook wel dat barmhartigheid en rechtvaardigheid geen tegenpolen zijn.
Maar toch… 
En waar zie je overgave, toewijding, navolging…

De gereformeerde leer, die me lief is, leek soms een blokkade.
De “zeer overvloedige Fontein van alle goed” leek voor velen toch Iemand van verre.
 “Je moet bekeerd worden meneer.”
“Ja en jij moet je bekeren!”
“Dat kan ik niet.”
“Heb je het wel eens geprobeerd dan?”


 “Als je bekeerd bent, dan ga je echt niet naar de bioscoop of tentfeesten!”
“Maar waarom ga jij dan?”
“Ach, als Hij je hebben wil, weet Hij je te vinden.”
“Laat jij je vinden?”

Oeverloze discussies met – voor het oog – weinig rendement…

“Verantwoorde” films leken eerst een mooie manier om de orde te bewaken.
‘Behind the sun’van Open Doors bijvoorbeeld.
Maar dat leidde alleen maar tot erger.
Er werd niet geleerd van verdrukte christenen in moslimlanden.
Of op een andere manier dan ik wenste: 
“Als wij daar geen kerken mogen bouwen, dan zij hier geen moskeeën.”
“Wij moeten eens varkens in hun moskeeën sturen”, repliceerde een ander.
“Zeg meneer, u kent artikel 36 toch wel? De politie moet alle valse godsdienst uitroeien.”
“Ja, maar dat zegt Guido omdat…”
Het antwoord lijkt er niet toe te doen.
Met films ben ik dan ook gestopt.

Op tentamens was het standaardantwoord “Dan kun je nog bekeerd worden!”
Wat vieren we met Pasen? “Dat we nog bekeerd kunnen worden.”
Waarom is Goede Vrijdag zo belangrijk? “Daarom kunnen we nog bekeerd worden.”
Wat vieren we met Hemelvaart? “Dat we nog bekeerd kunnen worden.”
Waarom is Pinksteren een feest? “Omdat we dan nog bekeerd kunnen worden.”

Ik ontdekte dat standaardvragen resulteren in standaardantwoorden.
Het werkt als “Oliewab zapt Bello”.
Ik was degene die de leerlingen dat op hun hart bond:
“Denk erom jongens, da’s belangrijk “Oliewab zapt Bello!””
“Nooit vergeten he? Je kunt er mee leven en sterven!”
“Ja meneer, Oliewab zapt Bello”
Dus als ik vraag “Wat zapt Oliewab?” dan antwoorden jullie?”
“Bello!”

“Goed zo jongens…”
Maar wel “IJdelheid der ijdelheden…”
Omdat het geen harten raakt…
En waar geen harten geraakt worden, wordt ook geen beroep gedaan op het denken en het handelen.

En daarom overviel  het me “IJdelheid der ijdelheden, zegt de prediker; ijdelheid der ijdelheden, het is al ijdelheid.”
Ik had me voorgenomen dat Paulus’ woorden, de mijne zouden zijn: 
“Ik bid u dan, broeders, door de ontfermingen Gods, dat gij uw lichamen stelt tot een levende, heilige en Gode welbehagelijke offerande, welke is uw redelijke godsdienst.
En wordt dezer wereld niet gelijkvormig; maar wordt veranderd door de vernieuwing uws gemoeds, opdat gij moogt beproeven, welke de goede, en welbehagelijke en volmaakte wil van God zij.”
Maar maken deed ik en doe ik dat niet.

Gaandeweg ontdekte ik dat ik dat ook niet hoef.
Omdat de Geest “Heere is en levend maakt”.
Prediker, de man van “ijdelheid der ijdelheden”zegt namelijk ook:
“Werp uw brood uit op het water, want gij zult het vinden na vele dagen.”
Anders gezegd: doe nou gewoon het goede, doe gewoon je werk.
Vertel en luister, luister en vertel.
Ondertussen Psalm 126 vers 3 neuriënd… 
Laat je niet ontmoedigen of uit het veld slaan door rapport x, of rapport y.
Rapporten over secularisatie.
Over transcendentie-, referentie-, relevantieverlies.
Over kerkverlating, over de glijdende moraal.
Over motivatieproblemen bij leerlingen.
Over…

“Wie op den wind acht geeft, die zal niet zaaien, en wie op de wolken ziet, die zal niet maaien.
Gelijk gij niet weet, welke de weg des winds zij, of hoedanig de beenderen zijn in den buik van een zwangere vrouw, alzo weet gij het werk Gods niet, Die het alles maakt.
Zaai uw zaad in den morgenstond, en trek uw hand des avonds niet af; want gij weet niet, wat recht wezen zal, of dit of dat, of dat die beide te zamen goed zijn zullen.”

Lokaal C306

Inmiddels werk ik nu bijna tien jaar als godsdienstdocent.
Belangrijker dan al die rapporten – die heus wel gelezen worden – en zogenaamde “ongemotiveerde leerlingen”is een gemotiveerde leraar.
Een leraar die zijn leerlingen “bij name” kent.
Die “tijd, aandacht en energie” in zijn kinderen en vak wil investeren.
Die voor zijn kinderen bidt.
Die zorgt voor “boeiende” lessen.
Die prikkelt, uitdaagt en te denken geeft.
Die per periode nadenkt en bepaalt “dit moeten ze weten, dit wil ik dat ze ervaren en dat moeten ze doen”.
Hij is zelf door de puberteit heen. 
Dat wil zeggen, niet “wat ik vind, ik voel, ik ervaar”staat centraal.
Maar allereerst “Wat vindt, voelt, ervaart het kind?”
Daarna “Wat is goed voor het kind?”
Vervolgens “Hoe kan het kind geholpen worden?”[2]

Hij zorgt ervoor dat hij uitgeslapen is.
Een groot aantal narigheden verdwijnen dan gewoon.
Uitgeruste opvoeders kunnen tegen een stootje.
Ze zijn niet zo snel terneergeslagen of kribbig.
En kunnen glimlachen als een leerling opschrijft ben een tentamenvraag over de wonderen van de Heere Jezus: “Wat is nu het allergrootste wonder denk je?”
“Dat Noord-Korea nog geen kernbom heeft ontstoken.” 

Hij zorgt ervoor dat hij het niet te druk heeft met andere zaken.
Studie, gezinsleven, vrienden en hobby’s kunnen bronnen van kracht zijn.
Ze kunnen echter ook bodemloze putten zijn, waarin alle energie verdwijnt.
Al deze zaken hangen samen met het kernwoord ‘vitaliteit’. 
Levenskracht, toekomstperspectief, moed, hoop, plezier, geloof, liefde, doorzettingsvermogen, vertrouwen, opgewektheid, verantwoordelijkheid.
“Leven verwekt leven. Vuur ontsteekt vuur.”leert Ter Horst[3].
Elders schrijft hij dat het belangrijkste middel in de geloofsopvoeding de persoon van de opvoeder zelf is. 

“Geloofsopvoeders zijn gelovende volwassenen die wat over hebben voor de kinderen en opzettelijk en systematisch hen willen helpen met hun toenemende verantwoordelijkheid tegenover God, zodat ze met Hem persoonlijk in de wereld kunnen leven. Ze moeten er wat voor over hebben, in de dubbele betekenis van het woord. Het gaat niet meer vanzelf, het kost tijd, aandacht en energie. Wie dat liever aan andere bezigheden besteedt, doet beter er niet aan te beginnen”[4]

Maar voor wie er toch aan begint:
Er is geen mooier beroep dan godsdienstdocent!

Wijs hen de Weg![5]

Verschenen in Jan Marten Praamsma (red.), Klassikaal geloven. Verhalen uit de wondere wereld van het godsdienstonderwijs, Utrecht: Kok, 2014


[1]Zie ook B. de Muynck, Een goddelijk beroep. Spiritualiteit in de beroepspraktijk van leraren in het orthodox-protestantse basisonderwijs, Heerenveen: Groen, 2008.

[2]Vergelijk W. ter Horst, Het herstel van het gewone leven, Groningen: Wolters-Noordhoff, 19862.

[3]W. Ter Horst, Christelijke geloofsopvoeding. Een handreiking, Kampen: Kok, 19933, 45.

[4]Ter Horst, 19933, 43.

[5]Een mooi boek ter overdenking vind ik nog altijd W. Ter Horst, Wijs me de weg! : mogelijkheden voor een christelijke opvoeding in een post-christelijke samenleving, Kampen: Kok, 1995.

Een gedachte over “Over “ijdelheid” en “brood werpen”

Voeg uw reactie toe

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Blog op WordPress.com.

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: