Preek over 1 Timotheüs 4:1-10 gehouden in de Dorpskerk van Vreeswijk (Nieuwegein) op 13 juli 2025.
Gemeente van onze Heere Jezus Christus,
Boven de preek staan de woorden ‘Nauw, niet benauwd’.
‘Nauw, niet benauwd’.
Dat is ook hetgeen wat Timotheüs de gemeente voor moet houden.
Een nauw leven met God.
Verbonden met Hem.[i]
Dat betekent niet alleen ’s avonds aan tafel, een stukje uit de Bijbel te lezen, dat kon trouwens helemaal nog niet in Timotheüs’ tijd.
Maar wel en dat kon toen wel: de hele dag door, 24/7, de Bijbel leven.
Leven in verbondenheid met het Woord dat vlees geworden is, mens geworden is, Jezus Christus.[ii]
Bijbel leven.
Dat is niet benauwd.
Ook niet benauwend.
Wel nauw.
‘Nauw, niet benauwd’.
Dat is dus niet:
‘Ik moet dit, ik moet dat’.
‘Ik moet zus, ik moet zo en ik schiet altijd te kort…’.
Nee, het is nauw leven, innig verbonden met Hem vanuit de wetenschap dat alles is volbracht.
Alles is volbracht.
Door Jezus, Die gestorven is aan het kruis.
Alles is volbracht.
Jezus, Die is opgestaan en leeft!
Hier en nu!
‘Nauw, niet benauwd’.
Ik kwam er ook op vanwege vers zeven:
7Verwerp heilloze bakerpraat en verzinsels. Oefen jezelf in een vroom leven.
Het leek me goed daar een punt van te maken.
Of beter: twee punten.
1. Verwerp.
2. Oefen.
Wat moet Timotheüs doen?
Wat moet ik doen?
Wat moet jij doen?
Wat moeten wij doen?
Twee dingen:
1. Verwerp, verwerpen.
2. Oefen, oefenen.
Het eerste is dus verwerp.
Vers 7 7Verwerp heilloze bakerpraat en verzinsels.
Van Dale[iii] geeft voor ‘bakerpraatjes’: geklets, onzin.
Het valt me steeds weer dat in alle tijden geklets en onzin zo goed verkopen.
Ook vandaag in de 21e eeuw.
Je kunt er weekbladen, dagbladen, websites mee vullen.
Je kunt er tevee-programma’s en radiouitendingen mee vullen.
Heilloze bakerpraat en verzinsels doen het goed.
Ook in onze tijd.
Van die heilloze bakerpraat en verzinsels zou je paranoïde kunnen worden.
Angstig voor de boze buitenwereld.
Constant op je hoede.
Continu bezig met het scannen van de situatie.
Want jij weet van de verborgen bedreigingen, waar anderen, ‘misleide’ anderen, totaal geen oog hebben.[iv]
Paulus waarschuwt voor dwaalgeesten en demonen, huichelachtige leugenaars.
Ze bedreigen de gemeente.
Ze bedreigen de schapen.
En Timotheüs moet herder-en, dat weet je nog van vorige week.[v]
Nu lopen er in Efeze mensen rond die het huwelijk verbieden.
Daarbij dwingen ze tot onthouding van voedsel.
Dat komt in onze tijd niet meer zo voor…
Alhoewel…
Ook in onze tijd kan eten of niet-eten tot een kenmerk van de ware gelovige worden gemaakt.‘Als je echt bekeerd ben dan eet je geen…’
En verbieden te trouwen?
Vrije seks wordt tegenwoordig meer gepropageerd dan het huwelijk.
Het huwelijk wordt door sommigen als ouderwets gezien, iets van vroeger.
‘Levenslange trouw… doe niet zo moeilijk’, voegde iemand me toe.
Daarbij werd gedaan of ik heel ouderwets was en klein-burgerlijk.
Nou ja, dat moet dan maar.
‘…die het huwelijk verbieden en hen dwingen tot onthouding van voedsel’.
Vaak komen in de geschiedenis dezelfde ketterijen terug in een nieuw, ander jasje.
Ik had altijd een ideaalbeeld van de Vroege Kerk totdat ik van de Vroege Kerk ging lezen.
Zo ideaal was het allemaal niet in de Vroege Kerk.
Ketterijen zijn er al snel.
Eén van de eersten is het docetisme (naast manicheïsme, gnostiek, enz.)
Het maakt een scherpe scheiding tussen lichaam en geest.
Ik zeg het een beetje in Jip en Janneke taal.
Het lichaam is maar minderwaardig.
Het lichaam slechts omhulsel.
Soms zelfs een lastig omhulsel, een haperend omhulsel.
Maar het gaat om de geest.
Deze gedachte leidt tot de gedachte dat de goddelijke Christus de mens Jezus voor de dood aan het kruis zou hebben verlaten.
Anders gezegd: de gekruisigde mens Jezus is slechts een lichamelijk omhulsel van de goddelijke Christus.
Christus heeft niet echt geleden.
Vandaar bijvoorbeeld dat in de geloofsbelijdenis staat ‘Die geleden heeft’.
Belangrijker, daarom schrijft Paulus aan de Korinthiërs: Het belangrijkste dat ik u heb doorgegeven, heb ik op mijn beurt ook weer ontvangen: dat Christus voor onze zonden is gestorven, zoals in de Schriften staat, 4dat Hij is begraven, dat Hij op de derde dag is opgewekt, zoals in de Schriften staat’.[vi]
Jezus is én echt God en Jezus is echt mens.
Hij heeft echt geleden, is echt gestorven en echt opgestaan.
Hier in de brief is sprake van het verbod op het huwelijk en het dwingen tot onthouding van voedsel.
Zaken die we ook tegenkomen in de eerste brief van Paulus aan Korinthe.
Blijkbaar speelden in de begintijd van de christelijke Kerk thema’s als huwelijk en voedselvoorschriften.
In zijn brief aan de Kolossenzen hekelt Paulus het benauwde ‘Niet aanraken! Niet proeven! Afblijven!’.[vii]
Timotheüs komt die mensen tegen in zijn gemeente.
Gemeenteleden die zeggen ‘Dat is erg, hij of zij gaat trouwen. Vleselijk’.
Of ‘Dat is verdrietig, hij of zij eet… Vleselijk’.
Onderschat dat niet gemeente.
Want Timotheüs wordt vervolgens natuurlijk verdacht gemaakt.
En dan gebeurt het al snel dat mensen je amper serieus nemen.
‘Laat praten die man. Hij vindt het wel goed dat…’.
Timotheüs wordt door Paulus op het hart gedrukt:
Alles wat God geschapen heeft, is goed.
Het huwelijk is door God ingesteld.
Trouwen is goed.
In 1 Korinthe 7 zegt Paulus er meer over.
En wat eten betreft.
In vers vier schrijft Paulus: Niets hoeft te worden verworpen als het onder dank wordt aangenomen.
Wij kunnen vaak benauwd doen over zaken.
Terwijl God van ons niet een benauwd leven, maar een nauw leven vraagt.
Vers 4: Alles wat God geschapen heeft is goed.
Niets hoeft te worden verworpen als het onder dank wordt aangenomen, 5want het wordt geheiligd door het woord van God en door het gebed.
Paulus sluit aan bij de schepping.
Toen God alles wat Hij gemaakt had overzag constateerde Hij dat het zeer goed was.[viii]
Daaruit volgt dat niets van wat God geschapen heeft verwerpelijk is.
Hiermee worden de zonde en het bederf in Gods goede schepping overigens niet ontkend.
Wij mogen onbekommerd genieten van wat de schepping biedt, want ons leven is geheiligd, apart gezet, toegewijd aan God.
Daarom bidden we ook voor het eten en danken we voor Gods goede gaven.
Goed.
Twee punten.
Twee dingen:
1. Verwerp.
2. Oefen.
Punt 2 brengt ons bij onze roeping: oefen!
Wij moeten niet alleen verwerpen.
We moeten ook niet heel de dag bezig zijn met verwerpen.
Zo van ‘Wij christenen zijn tegen dit en tegen dat en tegen zus en tegen zo’.
Wij moeten vooral oefenen.
Oefen jezelf in een vroom leven.
Een vroom leven vraagt om inspanning.
Toewijding.
Discipline.
Uithoudingsvermogen.
Een vroom leven is een Godvrezend, een Godvruchtig leven.
Godvruchtig, een leven dat vrucht draagt.
Denk aan Johannes 15.
Oefening van het lichaam heeft wel enig nut, maar het nut van een vroom leven is grenzeloos.
Vroeger leerde ik: ‘Want de lichamelijke oefening is tot weinig nut’.
Zo had de Statenvertaling het.
Ik leerde het bij het vak lichamelijke oefening.
Gym noemden we dat.
Voor de grap zeiden we – als een oefening niet lukte – de lichamelijke oefening is tot weinig nut.
De NBV21 heeft echter ‘wel enig nut’.
Ik denk om te voorkomen dat mensen inderdaad denken ‘De lichamelijke oefening heeft totaal geen nut’.
Want de lichamelijke oefening heeft wel enig nut.
Een gezond lichaam hangt samen met een gezonde geest.
Het is fijn als je goed kunt bewegen.
Als je fysiek goed op en in orde bent.
Alleen…
Oefening van het lichaam heeft wel enig nut, maar het nut van een vroom leven is grenzeloos.
Waarom?
Omdat het een belofte inhoudt voor dit leven en het leven dat komen zal (vers 8b).
Dat heeft de geestelijke oefening dus voor op de lichamelijke oefening.
De relatie met God houdt niet op bij de grens van de dood.
Je weet, je leeft richting de toekomst van onze Heere Jezus.
Je weet dat het met de dood niet is afgelopen.
Je weet dat de dood een doorgang is naar het eeuwige leven.
Een vroom leven, een Godvruchtig leven, houdt een belofte in.
Een vroom leven, een Godvruchtig leven, leeft van de belofte.
Leeft van wat God belooft.
Een vroom, Godvruchtig leven weet: ‘Het beste komt nog’.[ix]
Al takelt mijn lichaam nog zo af, het beste komt nog.
‘Ach joh’, denkt iemand, ‘dat weet je helemaal niet’.
‘Dat moeten we allemaal nog maar afwachten…’.
Paulus zegt in vers negen:
Deze boodschap is betrouwbaar en verdient onze volledige instemming.
En in ver 10 voegt hij eraan toe
10Hiervoor zwoegen en strijden wij, omdat wij onze hoop gevestigd hebben op de levende God, die de redder is van alle mensen, bovenal van de gelovigen.
De Levende staat zelf garant voor de vervulling van Zijn belofte.
Nu en straks.
In het heden en in de toekomst.
Maar…
Dat Woord moet wel weerklank vinden in de wereld.
De boodschap wil, moet wel geloofd worden.
God, onze redder, wil dat alle mensen worden gered en de waarheid leren kennen.[x]
Het gaat ook in vers 10 niet om het uiteindelijke lot van ieder mens afzonderlijk, gelovig of niet-gelovig.
Alsof iedereen uiteindelijk toch wel zalig wordt.
Het gaat om wat God wil betekenen voor ieder mens op deze aarde.
Het gaat om wat God wil betekenen voor jou.
Je bent vanmorgen hier in Zijn gemeente.
Vanmorgen zijn we hier samen om te vieren, te danken, te bidden.
Te vieren dat Hij leeft.
Te danken voor Zijn reddingswerk.
Te bidden voor al onze noden en de noden van deze wereld.
‘Nauw, niet benauwd’.
Alles is volbracht.
Door Jezus, Die gestorven is aan het kruis.
Nauw, niet benauwd’.
Alles is volbracht.
Door Jezus, Die is opgestaan en leeft!
‘Nauw, niet benauwd’.
Laat de komende tijd, die voor velen vakantietijd is.
Laat de komende tijd voor ons allen een tijd zijn om de banden met Hem aan te halen.
Onze kinderen hoorden vanmorgen over je geloof oefenen.
Ik zeg Leef nauw, niet benauwd, innig betrokken op Hem, met Hem.
Amen.
[i] Zie https://glismeijer.com/2022/01/17/verborgen-omgang/, d.d. 2025-07-12.
[ii] Zie Johannes 1:14.
[iii] Zie https://www.vandale.nl/pages/gratis-woordenboek/bakerpraatjes, d.d. 2025-07-14.
[iv] Zie https://www.psyq.nl/persoonlijkheidsstoornis/paranoide-persoonlijkheidsstoornis, d.d. 2025-07-14.
[v] Zie https://glismeijer.com/2025/07/07/herderen/, d.d. 2025-07-12.
[vi] Zie 1 Korinthe 15:3 en 4.
[vii] Zie Kolossenzen 2:21.
[viii] Genesis 1:31.
[ix] Zie https://glismeijer.com/2023/12/30/het-beste-komt-nog/ en https://glismeijer.com/2024/01/21/het-beste-komt-nog-2/, d.d. 2025-07-12.
[x] Zie 1 Timotheüs 2:4.
Goudse pelgrim 