‘De zaaier’, van Gogh 1888.
Preek over Mattheüs 13:1-9 en 18-23 gehouden op 19 juli 2026 in de Hervormde Kerk te Hekendorp.
Gemeente van onze Heere Jezus Christus,
Er zijn van die dagen in je leven die je nooit meer vergeet.
Voor hen die een man of vrouw hebben:
Ik denk dat je nog precies weet waar je was toen je voor het eerst je man of vrouw ontmoette.
De geboorte van je kind, onvergetelijk.
Schokkende gebeurtenissen blijven ook hangen.
De Bijlmerramp, 4 oktober 1992.
De vuurwerkramp, 13 mei 2000.
De aanslagen van 11 september. 2001
Ik weet nog precies waar ik was toen het nieuws binnenkwam.
Sommige dagen zijn als het ware in je geheugen gegrift.
“O ja, op die dag…”
“Op die dag…”
Zo begint Mattheüs 13 ook.
“Op die dag…”
Mattheüs schrijft het niet zomaar.
Hij wil dat wij begrijpen dat deze dag rechtstreeks aansluit op wat er in hoofdstuk 12 gebeurt.
En wat gebeurt daar?
Jezus geneest een bezetene.
Een man die blind is en niet kan spreken.
Jezus opent zijn ogen.
Hij maakt zijn tong los.
Zo laat Jezus dat met Zijn komst het Koninkrijk van God is aangebroken.
Maar hoe reageren de Farizeeën?
Niet met aanbidding.
Niet met verwondering.
Nee, zij zeggen dat Jezus dit doet door de kracht van Beëlzebul, de overste van de demonen.
Het werk van Gods Geest noemen zij het werk van de satan.
De vijandschap van het menselijke hart is diep.
De Messias staat voor hun ogen, maar zij herkennen en erkennen Hem niet.
Ze willen Hem niet erkennen.
Dat is de achtergrond van Mattheüs 13.
En juist op díe dag begint Jezus in gelijkenissen te spreken.
Niet omdat Hij Zijn boodschap eenvoudiger wil maken.
Maar omdat Zijn gelijkenissen tegelijk openbaren én verbergen.
Wie gelooft, gaat meer zien.
Wie zich verhardt, wordt nog blinder.
Het horen van Gods Woord heeft ook een ernstige kant….
Jezus gaat naar het meer.
Hij stapt in een boot.
De mensen blijven op de oever staan luisteren.
En dan vertelt Hij over iets dat iedereen kent: een zaaier.
In Israël waren de akkers klein.
De boer liep met een zak zaad over zijn schouder en strooide het zaad met brede armgebaren uit.
Daarbij kwam vanzelf ook zaad terecht op het pad, tussen stenen en tussen dorens.
Opvallend is hoe royaal de zaaier zaait.
Hij meet niet zuinig af.
Hij strooit overvloedig.
Een prachtig beeld van Jezus Zelf.
Hij verkondigt Zijn Evangelie ruimhartig.
Niet alleen aan keurige mensen.
Niet alleen aan vrome, gelovige mensen.
Maar aan iedereen.
Ook vandaag gaat het Evangelie de hele wereld over.
Iedere zondag opnieuw.
Ook vandaag wordt het zaad uitgestrooid.
Niet op een akker.
Maar in harten.
Ook in dat hart van jou.
Jezus spreekt niet over vier soorten zaad.
Er is maar één soort zaad.
Dat is het Woord van het Koninkrijk.
Het Evangelie.
Het Woord van Christus.
Het verschil zit niet in de boodschap.
Het Evangelie verandert niet.
Het verschil zit in de grond.
In het hart van de hoorder.
Daar richt Jezus onze aandacht op.
Alle aandacht gaat naar jouw en mijn hart.
Dus jij maakt je nu even niet druk om je buurman of buurvrouw.
Niet over de boze wereld.
Niet over de kerk en wat daar eventueel allemaal mis is.
Niet over de dominee.
Niet over wat hij niet gezegd heeft.
Nee, alle aandacht is gericht op jouw en mijn hart gericht.
Een zaaier zaait.
Een deel valt langs de weg.
Een platgetreden pad.
Het zaad blijft bovenop liggen.
De vogels komen.
En eten het op.
Jezus legt Zelf uit wat dit betekent.
Iemand hoort het Woord.
Maar begrijpt het niet.
Niet omdat hij te dom is.
Het Griekse woord betekent hier veel meer dan verstandelijk begrijpen.
Het betekent: het Woord dringt niet door.
Het wordt niet ter harte genomen.
Het blijft aan de oppervlakte.
En dan komt de boze.
De satan rooft het weg.
Aangrijpend.
Iedere preek is een geestelijke strijd.
De duivel weet hoe kostbaar Gods Woord is.
Daarom probeert hij het onmiddellijk weg te nemen.
Misschien al onder de preek.
Misschien al zodra je de kerk uitloopt.
Door afleiding.
Door oppervlakkigheid.
Door ongeloof.
Doordat je je irriteert aan de dominee of aan die ander.
Wees eens eerlijk.
Hoe vaak gebeurt het?
Je hoort een preek.
Leest uit de Bijbel.
Maar even later weet je nauwelijks meer waar het over ging.
Het Woord ging het ene oor in en het andere uit.
Het bleef liggen op de weg.
Dan is er de steenachtige bodem.
Het zaad komt snel op.
Het lijkt veelbelovend.
Misschien zelfs indrukwekkend.
Maar onder de dunne laag aarde ligt steen.
Er is geen diepte.
Geen wortel.
En zodra de zon gaat schijnen, verdort alles.
Jezus zegt:
Dat is degene die het Woord meteen met blijdschap ontvangt.
‘Met blijdschap ontvangen’ klinkt positief.
Iemand luistert graag.
Enthousiast.
Iemand lijkt gegrepen.
Maar zodra moeite komt…
Zodra het geloof iets kost…
Zodra het geloof offers, gehoorzaamheid vraagt…
Afhaken…
Waarom?
Hoe komt het?
Omdat het geloof wortel-loos was.
Het zat niet diep.
Of één voet te hoog.
Wel in het hoofd, niet in het hart.
Of één voet te laag.
Niet in het hart, wel in de buik, de onderbuik.
Het rustte op verstand of op gevoel.
Niet op Christus.
Tussen haken: er bestaat zoiets als tijdelijk geloof.
Een geloof dat enthousiast begint.
Maar niet volhardt.
Hoe ouder je wordt, hoe meer je hebt zien gebeuren.
Helaas…
Mensen zijn enthousiast over het geloof.
Over aanbiddingsmuziek of orgelmuziek.
Over conferenties, weekends, of dagen.
Over boeken.
Maar als het tegenzit…
Dan blijkt hoe diep de wortels werkelijk gaan.
Jezus roept ons niet alleen tot een blij begin.
Hij roept ons tot volharding.
In hoofdstuk 24 (13) zal Hij zeggen:
13Maar wie volharden zal tot het einde, die zal zalig worden.
Dan volgt de derde grond.
Het zaad groeit.
Maar tegelijk groeien de dorens.
Uiteindelijk verstikken zij de plant.
Jezus noemt twee dorens.
- De zorgen van deze wereld.
- En de verleiding van de rijkdom.
Wat is dat herkenbaar.
Zorgen van deze wereld.
- Je werk.
- Je gezondheid.
- Je kinderen, je kleinkinderen.
- De financiën.
- Zorgen over morgen…
Alles kan zoveel aandacht vragen dat het Woord langzaam naar de achtergrond verdwijnt.
Jezus noemt ook rijkdom.
Niet geld op zichzelf.
Wel de verleiding ervan.
Want rijkdom belooft veiligheid, comfort, vrijheid, status.
En ongemerkt gaat je hart eraan hangen.
Gemeente, de duivel heeft niet altijd vervolging nodig om een christen, om jou en mij onvruchtbaar te maken.
- Soms is een volle agenda genoeg.
- Soms is een goed salaris genoeg.
- Soms is weer een vakantie genoeg.
- Soms is ontspanning genoeg.
Niet omdat die dingen in zichzelf verkeerd zijn.
Maar omdat zij de plaats van Christus innemen.
En dan gebeurt precies wat Jezus zegt.
Het Woord wordt verstikt.
Niet ineens.
Maar langzaam.
Bijna ongemerkt.
Daarom moet eenieder niet een ander, maar zichzelf eerlijk onderzoeken.
Waar leeft mijn hart nu echt van?
Weg, rotsachtige grond, dorens.
Er blijft nog één grondsoort over.
De goede aarde.
Jezus zegt:
“Maar bij wie in de goede aarde gezaaid is, dat is hij die het Woord hoort en begrijpt; die ook vrucht draagt, de één honderd-, de ander zestig- en de ander dertigvoud.” (Matt. 13:23)
Gemeente, je mag best weten dat ik schrok van deze gelijkenis.
Hoezeer herken ik de weg, de steenachtige grond en doornen en distels in mij eigen leven.
En ik vroeg me af: “dertigvoud vrucht, haal ik dat?
Draag ik überhaupt wel vrucht?”
Mijn hart kan hard zijn, koud.
Mijn geloof kan heel oppervlakkig zijn.
Mijn geloof kan verstikt worden door duizend en één dingen.
Ik vrees het jouwe ook…
Sterker, ik denk, ik geloof dat niemand vanuit zichzelf vrucht voortbrengt.
Dat is volgens mij juist ook de aangrijpende boodschap van de Bijbel.
Jeremia zegt “Arglistig is het hart, boven alles, ja, ongeneeslijk is het, wie zal het kennen?” (17:9)
Paulus zegt Er is niemand rechtvaardig, ook niet één,
11er is niemand die verstandig is, er is niemand die God zoekt. (Rom. 3:10,11)
“Ja, dat zal wel” denkt iemand, “maar ik zal vruchtbaar zijn…”
O, lukt het?
Zestig- of honderdvoud.
Jezus zegt in Johannes 15: “Zonder Mij kunt u niets doen.”
Goede aarde is Gods werk.
De Heilige Geest ploegt het harde hart open.
De Geest breekt stenen weg.
De Geest verwijdert dorens.
Hij maakt een mens ontvankelijk voor het Evangelie.
De Geest zorgt voor de vrucht.
Wij, jij en ik mogen leven van genade.
En juist dat bewaart ons voor hoogmoed.
Wie vandaag met geloof naar Jezus ziet, kan toch niet zeggen: “Dat heb ik toch maar mooi gedaan.”?
Nee.
Die zegt verwonderd:
“Heere, U hebt mijn hart geopend.”
“U zorgt, U maakt dat ik vrucht draag”.
Jezus legt alle nadruk op de vrucht.
Niet op een indrukwekkend begin.
Niet op een mooie geloofservaring.
Niet op een lange kerkgang.
Maar op vrucht.
Dat mag ons opvallen.
Wij zouden misschien kunnen denken en zeggen:
“Gelooft iemand? Dan is dat voldoende…”.
“Ik ga tenminste nog naar de kerk…”.
Jezus vraagt echter: “Draag je vrucht?”
Vrucht is zichtbaar geloof.
Vrucht is een leven dat verandert.
Vrucht is gehoorzaamheid.
Vrucht is zelfverloochening.
Vrucht is volharding, volhouden.
Vrucht is geloof, hoop en liefde.
De vrucht van de Geest is: liefde, blijdschap, vrede,
geduld, vriendelijkheid, goedheid, geloof, zachtmoedigheid, zelfbeheersing.
Vrucht is dat Gods Woord niet alleen gehoord wordt, maar ook gedaan wordt.
In Mattheüs 7 (21) zegt Jezus.
“Niet ieder die tegen Mij zegt: Heere, Heere, zal binnengaan in het Koninkrijk der hemelen, maar wie de wil doet van Mijn Vader, Die in de hemelen is”.
Jakobus (1:22) schrijft:
“Wees daders van het Woord en niet alleen hoorders.”
Gemeente, wij kunnen jarenlang onder het Woord leven.
Wij kunnen honderden preken horen.
Wij kunnen belijdenis gedaan hebben.
Wij kunnen zelfs ambtsdrager of dominee zijn geweest.
Maar Christus vraagt:
Waar is de vrucht?
Dat is geen vraag om elkaar mee te beoordelen.
Geen vraag waarbij je naar een ander gaat kijken.
Het is een vraag voor je eigen hart.
Kijk eens terug op het afgelopen jaar.
Is de liefde tot Jezus gegroeid?
Is er meer liefde tot God en medemens?
Meer strijd tegen de zonde?
Meer verlangen naar heiligheid?
Meer gebed?
Meer afhankelijkheid?
Meer liefde?
Meer blijdschap?
Meer vrede?
Meer geduld?
Meer vriendelijkheid?
Meer goedheid?
Meer geloof?
Meer zachtmoedigheid?
Meer zelfbeheersing?
Het gaat niet om volmaaktheid.
Die is hier niet.
Volmaakt is het pas als Jezus terugkomt en Zijn Koninkrijk volmaakt is.
Maar is er groei?
Waar leven is, is groei.
Al is het soms nauwelijks zichtbaar.
Uiteindelijk blijken er in Mattheüs 13 maar twee groepen hoorders.
Twee.
Aan de ene kant staan degenen die horen, geloven en vrucht dragen.
Aan de andere kant staan allen die uiteindelijk onvruchtbaar blijven.
De oorzaken verschillen.
Bij de één rooft de satan het Woord weg.
Bij de ander ontbreekt de wortel.
Bij weer een ander verstikken de zorgen en de rijkdom het geloof.
Maar de uitkomst is dezelfde.
Geen vrucht.
En zonder vrucht geen oogst.
Dat maakt deze gelijkenis zo ernstig.
Het opvallende vond ik daarbij is dat de beoordeling pas aan het eind plaats vindt.
Pas bij het oordeel blijkt hoeveel vrucht iemand gedragen heeft (vgl. Joh. 15:1-8).
Ondertussen wordt in deze gelijkenis alle verantwoordelijkheid bij de hoorders gelegd.
Dus bij jou en mij.
Anders gezegd: wij worden aan het denken gezet.
Draag ik vrucht?
Vanmorgen vertelt Jezus ons een gelijkenis.
Niet om nieuwsgierig te maken naar anderen.
Maar om onszelf te onderzoeken.
“Onderzoek uzelf of u in het geloof bent, beproef uzelf.” (2 Kor. 13:5)
Ondertussen is “onderzoek uzelf” geen oproep tot krampachtige twijfel.
Het gaat erom dat je zult leven van Jezus alleen en helemaal.
Uiteindelijk zal Hij Zijn leven geven en weer opnemen opdat jij vruchtbaar zal zijn!
Misschien denkt iemand:
“Maar hoe word ik vruchtbaar?
Hoe word ik goede aarde?”
Het antwoord geeft Jezus Zelf.
Niet in Mattheüs 13.
Maar wel in Johannes 15.
Daar zegt Hij:
“ 5Ik ben de Wijnstok, u de ranken; wie in Mij blijft, en Ik in hem, die draagt veel vrucht, want zonder Mij kunt u niets doen.”
Hoor je dat?
Jezus zegt niet:
“Doe eerst maar eens je uiterste best”.
“Zorg dat je vruchtbaar bent”.
Hij zegt: “Blijf in Mij”.
Alle vrucht komt uit de gemeenschap met Christus.
Zoals een rank leeft uit de wijnstok.
Zo leeft een christen uit zijn Zaligmaker.
Daarom begint een vruchtbaar leven niet bij harder werken, bij doen.
Maar bij dichter leven bij Christus.
Bij gedaan.
Door Zijn Woord te lezen en te overdenken.
Door de omgang met Hem te beoefenen.
Door te bidden.
Door naar de kerk te gaan en te zingen.
Door het avondmaal te vieren.
Door de verborgen omgang met God te beoefenen.
Een rank zonder wijnstok sterft.
Een christen zonder Christus verdort.
Wordt vruchteloos.
Daarom is vandaag de belangrijkste vraag niet:
“Hoeveel vrucht heb ik?”
Maar:
“Ben ik met Christus verbonden?”
Want dan komt vrucht.
Misschien langzaam.
Misschien onder veel snoeiwerk.
Maar vrucht komt.
Misschien zie jij bij jezelf vooral je tekorten.
Vroeger werd wel gezegd: “Hij heeft zijn lamp op z’n rug hangen”.
Zelf heeft hij of zij niet door hoeveel licht hij of zij verspreidt.
Christus ziet het werk van Zijn Geest.
Hij ziet ook een zucht om genade.
Een traan van berouw.
Een verlangen naar heiligheid.
Een gebed dat niemand hoort.
Dat zijn geen prestaties.
Dat zijn vruchten van Zijn genade.
Ik ga afronden.
De Heere Jezus is vandaag opnieuw de Zaaier.
Ook vanmorgen laat Hij Zijn Woord uitgaan.
De vraag is niet of er gezaaid is.
De vraag is:
Hoe verlaten wij straks de kerk?
Als mensen bij wie het Woord alweer is weg-geroofd?
Als mensen bij wie het enthousiasme snel zal verdwijnen?
Als mensen bij wie de zorgen van morgen de preek van vandaag zullen verstikken?
Of als mensen die, door Gods genade, het Woord bewaren en vrucht dragen?
In Hem is alles:
- Vergeving voor schuldigen.
- Genade voor verlorenen.
- Kracht voor zwakken.
- En vrucht voor onvruchtbare mensen.
Dankzij Jezus wordt waar wat de HEERE zegt in Hosea 14(:9):
“ Door Mij is bij u vrucht te vinden…”
Niet uit jezelf.
Niet uit je inzet.
Niet uit je gevoelens.
Maar uit Christus alleen.
Jezus alleen en helemaal!
Hem zij alle eer.
Amen.
Goudse pelgrim 